Drie acteurs over de nieuwe theatermarathon van De Appel
door MAJA LANDEWEER
Odyssee als lofzang op het leven
Het spel is op de wagen. De Appel doet het weer. Drie jaar na het
megasucces van de theatermarathon Tantalus wordt nu de complete
Odyssee op de planken gezet. Als de voortekenen niet bedriegen - de
premiere zondag is goed ontvangen - wordt het weer een groot succes.
De acteurs Hugo Maerten, David Geysen en Geert de Jong vertellen over
hun rol.
Hugo Maerten (Odysseus)Hij speelt de held en naamgever van het stuk. Zijn droomrol? Dat niet
direct, maar 'het is lekker om een grote rol te spelen'. De acteur:
„Heerlijk dat iedereen over je praat. En het is een verhaal uit onze
cultuur. Op mijn vijftigste speel ik in het verhaal waarover ik op
mijn veertiende heb geleerd op school. Dat is bijzonder en eervol."
Hoe hij Odysseus speelt, kan Maerten - die flink aan het sporten is
om negen uur theater vol te houden - niet zeggen. „Dat ontstaat." Wel
is zijn visie op de zwervende Griek radicaal omgeslagen. „In het
begin beschouwde ik de Odyssee als het verhaal van een
diep ongelukkige man, iemand die er maar niet in slaagde om thuis te
komen en die ook nog eens de verschrikkingen van de oorlog had
meegemaakt. Maar gaandeweg kreeg ik oog voor de andere Odysseus. Een
man die avontuur op avontuur beleefde. Hij zal het niet makkelijk
hebben gehad, maar hij maakte ook van alles mee
en dat maakte hem steeds minder geschikt om terug te gaan naar
huisje-boompje-beestje. In plaats van een tranendal
ben ik de Odyssee gaan zien als een lofzang op het leven."
Dat inzicht bevrijdde Maerten van 'een loden last'. „Ik had niet meer
het gevoel dat ik iets moest waarmaken. Dat ik recht moest doen aan
een historisch personage of een sprookjespersonage."
David Geysen (Telemachos, bijrollen)Hij staat als Telemachos, de zoon van Odysseus, in de eerste scène en
ook weer in de laatste. Tussendoor speelt David Geysen nog zes andere
rollen. Bijrollen. Alles bij elkaar opgeteld heeft hij
waarschijnlijk de meeste tekst van alle Odysseus-spelers,
vermoedt de acteur. Maar Telemachos is 'de grote partij'. Een
rol waarin hij een grote ontwikkeling doormaakt. In het eerste deel
gaat Telemachos nietsvermoedend op pad, op zoek naar zijn vader. Uren
later staat hij plots als een razende op het toneel. „Telemachos is
een jongen die zijn vader nooit heeft gekend, die ging weg toen hij
klein was. In het eerste deel is Telemachos heel erg zoekende. Hij
zit in een identiteitscrisis. In het laatste deel keert hij terug als
een soort woedende Terminator, uit op geweld. Hij slaat door,
doordat hij zich onbegrepen voelt door zijn vader."
Geert de Jong (Penelope, Helena en Hera)Geert de Jong speelde drie jaar geleden ook in de theatermarathon
Tantalus, die twaalf uur duurde. De nieuwe marathon Odysseus duurt
negen uur. Hoe je dat volhoudt, van de vroege middag tot de late
avond op de planken? Door niet verder te kijken dan het moment, is de
tactiek van de actrice. De Jong speelt drie rollen. Ze is Penelope,
de vrouw van Odysseus, die jarenlang in onzekerheid verkeert of haar
echtgenoot nog leeft, maar ook Hera, de beschermgodin van het
huwelijk, en de mooie Helena, om wie de Trojaanse oorlog begonnen
is. Pittig, maar De Jong heeft liever veel te doen dan dat ze alleen
in de kleedkamer wacht. „Dat is verschrikkelijk." Het theaterstuk is
opgedeeld in zes delen met pauzes ertussen. Die delen beschouwt de
Appel-diva als afzonderlijke voorstellingen. „Normaal speel je een
stuk, nu speel ik er zes. Na elke pauze begin ik aan een ander stuk.
Dat maakt dat het te behappen is. Het bespaart mij energie om er zo
tegenaan te kijken."
Epos van Homerus
'Onze zes gekozen delen tonen niet zozeer de held als wel de mens'
Homerus' Odyssee integraal op het toneel brengen is alleen al door de
lengte onmogelijk. Daarnaast moet het ook wel spannend blijven. Aus
Greidanus, leider van Theatergroep De Appel, maakte daarom een
bewerking. „Je moet de locaties en momenten kiezen waar je echt niet
omheen kunt. Het zijn er zes geworden en dat zijn dus de zes delen
van het stuk waarin we niet zozeer de held als wel de mens Odysseus
tonen," licht Greidanus toe.
De compacte Odysseus van Greidanus ziet er als volgt uit.
Deel 1:
Ithaca/Sparta. Penelope wordt belaagd door de 'vrijers' en zoon
Telemachos reist naar Sparta om navraag te doen omtrent het lot van
zijn vader.
Deel2: Aia. Het eiland van de tovenares Kirke, waar Odysseus het meer
dan naar zijn zin heeft. Wil hij nog wel terug?
Deel 3: Hades. Odysseus daalt af in de onderwereld en wordt
geconfronteerd met de sterfelijkheid van de mens.
Deel 4: Olympos. De goden maken ruzie over de kwestie Odysseus. Mag
hij wel of niet naar huis? De held is alweer in handen gevallen van
een femme fatale: Calypso.
Deel 5: Scheria. Odysseus spoelt aan op het eiland van de Faiaken.
Zij brengen hem terug naar Ithaca.
Deel 6: Ithaca. De afrekening met de vrijers. Odysseus herenigt zich met
Penelope, maar moet toch weer weg om zich met Poseidon te verzoenen.
